Czwartek, 6 sierpnia 2020. Imieniny Jakuba, Sławy, Wincentego

Etzdorfowie: ojciec był starostą, syn ambasadorem

2016-04-23 08:08:18 (ost. akt: 2016-04-22 12:20:01)
Kajzer Wihlem II w Kadynach (ok. 1910). Ostatni po prawej: Rüdiger von Etzdorf

Kajzer Wihlem II w Kadynach (ok. 1910). Ostatni po prawej: Rüdiger von Etzdorf

Autor zdjęcia: archiwum Lecha Słodownika

Ród Etzdorfów zaliczany był do starej szlachty niemieckiej osiadłej od wieków w Saksonii i Turyngii. Z tej linii wywodził się Rüdiger von Etzdorf (1852-1935), właściciel dóbr w Małym i Dużym Jagodnie oraz generalny zarządca majątku Cesarza Wilhelma II w Kadynach w latach 1898-1927.

Głaz narzutowy poświęcony Rüdigerowi von Etzdorf koło Pagórek (2005 r.)Głaz narzutowy poświęcony Rüdigerowi von Etzdorf koło Pagórek (2005 r.)
Rüdiger von Etzdorf był również cesarskim, tajnym radcą rządowym oraz członkiem ministerialnej rady do spraw gospodarki, domen i lasów. W latach 1888-1907 sprawował urząd starosty elbląskiego. Tytuł szlachecki i „von” przed nazwiskiem otrzymał od Kajzera Wilhelma II 31 grudnia 1899 r. Nieco wcześniej ożenił się z elblążanką i z tego związku urodził się 1 marca 1900 r. w Elblągu Hasso - ich pierworodny syn.

Hasso von Etzdorf to ciekawa postać, ciekawe było również jego życie. Ukończył renomowane, berlińskie gimnazjum humanistyczne im. Fryderyka Wilhelma, a następnie studiował prawo, historię w Halle, Getyndze i Berlinie. Wziął udział w I wojnie światowej i zakończył ją w stopniu podporucznika. W 1922 r. uzyskał tytuł doktora prawa. Po egzaminach państwowych w 1925 r. został asesorem państwowym i sędzią pomocniczym w sądzie okręgowym w Królewcu. Ukończył w Hadze studia z zakresu prawa międzynarodowego.

Hasso von Etzdorf jako ambasador w Conacry (Gwinea)Hasso von Etzdorf jako ambasador w Conacry (Gwinea)
Od tego czasu zaczęła się jego kariera dyplomatyczna, której ważnym etapem od 1931 r. była praca w ambasadzie niemieckiej w Tokio. Po powrocie z Japonii został osobistym sekretarzem ówczesnego ministra spraw zagranicznych III Rzeszy Konstantina von Neurath’a, późniejszego protektora Czech i Moraw. Następnie pracował jako sekretarz ambasady Niemiec w Rzymie, gdzie ambasadorem III Rzeszy był Ulrich von Hassell. Od 1 kwietnia 1939 r. do końca 1944 r., jako kapitan rezerwy, był przedstawicielem ministerstwa spraw zagranicznych III Rzeszy, z namaszczenia Ernsta von Weizsäckera (ojca zmarłego w styczniu 2015 r. Richarda v. Weizsäckera) przy Naczelnym Dowódcy Wojsk Lądowych (OKH), którym był gen. Franz von Halder. Tenże zachował odrębne zdanie w czasie walk w tzw. „kotle stalingradzkim”, co tak mocno poirytowało Adolfa Hitlera, że w 1942 r. podczas rozmowy zerwał z munduru gen. Haldera m.in. Krzyż Żelazny oraz odesłał go do rezerwy bez przydziału.

Hasso von Etzdorf jeszcze w październiku 1939 r. opracował memorandum „Das drohende Unheil” (Grożące nieszczęście). W memorandum, które znał również gen. Halder, zwracał uwagę iż Hitler powinien być odsunięty od władzy jeszcze przed kampanią przeciwko Francji. Ponieważ po agresji niemożliwym będzie porozumienie z Anglią i USA, co w konsekwencji stanie się kluczowym momentem do przegrania wojny. Memorandum to upubliczniono po 1945 r. w USA, gdzie znalazło uznanie wśród historyków II wojny światowej.
Po kampanii przeciwko Francji Hasso v. Etzdorf usunął się nieco w cień, pozostając w ścisłych kontaktach ze wspomnianym już ambasadorem Ulrichem v. Hassell’em (stracony za udział w spisku na Hitlera) i generalnym kwatermistrzem Wehrmachtu - gen. Eduardem Wagnerem (popełnił samobójstwo po nieudanym zamachu na Hitlera).

W ostatnich miesiącach II wojny światowej Hasso v. Etzdorf był konsulem generalnym w Genui. W maju 1945 r. został zatrzymany przez wojska alianckie i internowany do sierpnia 1947 r. Gdy otrzymał tzw. „persil- zaświadczenie” (dokument oczyszczający w ramach tzw. denazyfikacji), to wrócił do dyplomacji.

Jako zawodowy dyplomata pracował w latach 1956-1958 jako ambasador RFN w Kanadzie, a następnie w Conakry, gdzie zaprzyjaźnił się z prezydentem Gwinei Ahmedem Sekou Touré. Od września 1961 r. do marca 1965 r. był ambasadorem RFN w Londynie. W tym czasie działał aktywnie na niwie historycznej, poświęcał się pracy nad zagadnieniami stosunków brytyjsko-niemieckich, pokoju w Europie oraz współpracy unii zachodnioeuropejskiej. Poznał doskonale „mentalność Brytyjczyków, ich kompleksy, mocne i słabe strony”. Zaprzyjaźnił się z tak wybitnymi politykami angielskimi tamtego czasu jak: premierzy H. Macmillan, Alec D. Home i H. Wilson – ministrami spraw zagranicznych: R. Butlerem, G. Walkerem i M. Stewartem.

Hasso v. Etzdorf był przydzielony do osobistej dyspozycji królowej brytyjskiej Elżbiety II, gdy ta w maju 1965 r. po raz pierwszy po wojnie odwiedziła Republikę Federalną Niemiec. Królowa odznaczyła go wówczas Knights Grand Cross of the Victorian Order. W każdym razie, elblążanin z urodzenia, Hasso v. Etzdorf, był w Anglii wysoko cenionym dyplomatą niemieckim. I właśnie praca dyplomatyczna w Londynie była ukoronowaniem jego kariery politycznej i zawodowej. W 1965 r. odszedł na emeryturę.

Jeszcze w czasie pobytu w Anglii nabył u pewnego antykwariusza niezwykle cenną i bogato zdobioną w srebrze - elbląską cukiernicę z XVIII w. W 1987 r. z okazji obchodów 750-lecia Elbląga, przekazał ten cenny nabytek do Muzeum Zachodniopruskiego w Münster/Wolbeck – obecnie w Warendorf. Do swej śmierci utrzymywał kontakty z dawnymi mieszkańcami Elbląga, skupionymi w Zjednoczeniu „Truso”. Przyjaźnił się m.in. z dr Fritzem Pudorem oraz Hansem-Jürgenem Schuchem. Zmarł 7 lipca 1989 r. w mieście Bruck (Górna Bawaria).
Wracając do jego „kadyńsko-elbląskich” epizodów. 23 czerwca 1927 r. był wśród 122 gości zaproszonych do Kadyn na 75. urodziny swego ojca. Wśród zaproszonych gości przeważali prości mieszkańcy Kadyn i robotnicy majątku cesarskiego, ale wśród nich był także miejscowy proboszcz Austen oraz ostatni starosta elbląski Carl Cichorius. Mówiono, że matka Hasso v. Etzdorfa słynęła z niepośledniej urody…

Na Wysoczyźnie Elbląskiej, opodal Pagórek, w trudno dostępnym wąwozie znajduje się masywny głaz narzutowy z następującą inskrypcją: /Exzellenz von Etzdorf/Generalbevollmächtiger/Cadinen 1898-1930/ - Ekscelencja von Etzdorf, Generalny Zarządca Kadyn 1898-1930. Jak widać, głaz ten jest poświęcony ojcu bohatera tego artykułu.
Lech Słodownik

Źródło: Dziennik Elbląski

Komentarze (0) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB