Mało nas, mało nas..., a do 2035 roku będzie jeszcze mniej

Już jest nas mało, a będzie jeszcze mniej. Według prognoz Głównego Urzędu Statystycznego, do 2035 roku na Warmii i Mazurach liczba ludności zmaleje o ponad 111 tys. osób. W całym kraju kraju spadek ma wynieść ok. 2,2 mln.


— Są tego dwa powody — tłumaczy dr Jacek Poniedziałek, socjolog z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. — Po pierwsze, mniej nas się rodzi, a po drugie, migracja.

Niż demograficzny i migracje najbardziej uderzą w północny pas regionu. W powiecie braniewskim liczba ludności ma stopnieć aż o jedną czwartą. Już dzisiaj w powiecie braniewskim i także elbląskim są miejscowości, które faktycznie istnieją tylko na mapie. 


— Nikt nie mieszka już w Karwitach, Kwitajnach Małych, Marysinie, Kandytach, Niekwitajnach, Nowym Wikrowie — poinformowano nas w Urzędzie Gminy w Godkowie (powiat elbląskim).

— Nie ma pracy. Ludzie wyjeżdżają w jej poszukiwaniu — dodaje Henryk Hrybek, sekretarz Urzędu Gminy w Płoskini (powiat braniewski).
 Ludności ubywa w całej gminie. Według danych na koniec grudnia 2010 roku w Płoskini mieszkało 2747 osób. Dzisiaj jest ich 2739. Ubytek nie jest duży, ale odpływu ludności nie da się raczej zahamować.

Także według Macieja Romanowskiego, wicestarosty elbląskiego, odpływowi ludności z terenów wiejskich nie uda się już zapobiec.


— Na wsiach zaczynają dominować gospodarstwa wielkoobszarowe — wyjaśnia wicestarosta. — Ludzie emigrują więc do dużych aglomeracji. Ważne jest, by stworzyć im takie warunki, by potrafili znaleźć się w tej nowej dla nich rzeczywistości.

W samym Elblągu liczba ludności ma zmaleć o ok. 15 tys. osób. Elblążanie, podobnie jak mieszkańcy, mniejszych miejscowości opuszczają coraz częściej rodzinne pielesze w poszukiwaniu pracy. 
Dane statystyczne o urodzinach nie do końca także pokazują prawdziwy obraz sytuacji.

— Dziecko rejestruje się w miejscu jego urodzenia. A dochodzi do niego zazwyczaj w dużych ośrodkach, gdyż w mniejszych oddziały położnicze zostały wcześniej zlikwidowane. Na przykład w Elblągu zaledwie 30 proc. porodów jest porodami u matek będącymi mieszkankami miasta — wyjaśnia Anna Szocik, kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Elblągu.

Dlaczego exodus dotyka najbardziej północne powiaty, które graniczą z obwodem kaliningradzkim?
— Bo to myślenie życzeniowe, że jak się otworzy granicę z obwodem kaliningradzkim, to spłynie na nas bogactwo rosyjskie — mówi dr Poniedziałek. — Jak się spojrzy na osiągi gospodarcze obwodu kaliningradzkiego, to nie zachwycają. I ludzie szukają sobie lepszego miejsca na świecie. Uciekają więc z tego pasa przygranicznego, bo tak naprawdę to jest koniec Europy.

Według socjologa, musimy się pogodzić z tym, że niektóre części naszego kraju, szczególnie Warmii i Mazur, będą pustkowiem. — Rozumiem polityków, że muszą zaklinać rzeczywistość, ale jak się spojrzy na to, co nas otacza, to tak naprawdę niewiele można zrobić — uważa dr Poniedziałek. — Co innego, gdybyśmy za sąsiada mieli choćby bogatą Norwegię.

Według spisu z ubiegłego roku, na Warmii i Mazurach mieszkało 1 399 tys. osób. Dziesięć lat temu, kiedy był przeprowadzony poprzedni spis, w województwie było 1 428 tys. osób. W ciągu ostatnich dwunastu lat z mapy Warmii i Mazur zniknęły miasta wielkości Giżycka i Reszla. Co roku ponad trzy tysiące osób opuszcza Warmię i Mazury.

Dziś gęstość zaludnienia w regionie wynosi 58 osób na kilometr kwadratowy, to najmniej w kraju. Średnia dla Polski to 123 osoby na km kw. Już jest nas mało, a będzie jeszcze mniej. — Ale nigdy nie byliśmy licznym regionem — zauważa prof. Norbert Kasparek, historyk z UWM. — Piaski nie wyżywią, a jeziora i lasy nie zachęcają do osiedlania się stałe. Podobnie jest na Litwie, Łotwie. Tam jest jeszcze mniej ludzi.

Andrzej Mielnicki, wch