O zdrajcach mówić nie warto

Jak powstawała Solidarność w Gdańsku, a później w Elblągu? Kim byli jej przywódcy? O opozycji na Wybrzeżu rozmawiali z elblążanami Karol Nawrocki i Arkadiusz Kazański, historycy Instytutu Pamięci Narodowej.


— Na każdym takim spotkaniu pojawia się motyw tajnych współpracowników, ale to były marginalne zdarzenia — uważa Tadeusz Chmielewski, jeden z założycieli elbląskiej „Solidarności”.

— Jest moda na skupianie się na tym, a zapomina się o setkach tysięcy działaczy Solidarności, dzięki którym nie byłoby tych zmian — mówi Arkadiusz Kazański z IPN-u, znawca historii "S" na Wybrzeżu. — Zmieniła się Europa, a jak Europa to i cały świat. Nie byłoby zburzenia muru berlińskiego i zjednoczenia Niemiec.

O tym, że ruch Solidarności rozpoczął się w Gdańsku, chyba nie trzeba nikomu przypominać. No może najmłodszemu pokoleniu, którego jednak zabrakło na spotkaniu, co zauważył jeden ze słuchaczy.

Karol Nawrocki, historyk IPN, autor książki „Zarys historii NSZZ Solidarność Regionu Elbląskiego 1980-1989”, przybliżył historię opozycji w Elblągu. Nie zapomniał o Marianie Sawiczu.

— Po roku 1976 w Elblągu nie było zorganizowanej opozycji — mówił Nawrocki. — Dopiero przed sierpniem 1980 r., z inicjatywy ks. infułata Mieczysława Józefczyka, powstał Klub Inteligencji Katolickiej. I zaczęły się strajki. 18 sierpnia 1980 r. przewodniczącym Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego został Jan Wyżykowski, którego po kilku dniach zastąpił Ryszard Kalinowski. Robotnicy domagali się m.in. poprawy warunków socjalno-bytowych, ale – co najważniejsze – powołania niezależnych związków zawodowych. I 31 sierpnia nastąpił ewenement w skali światowej, jeśli chodzi o dominację systemu komunistycznego – w Polsce powstają niezależne struktury związkowe.


Wspomniano też Edmunda Krasowskiego, rodziny Duszaków, Józefa Gburzyńskiego i Antoniego Borowskiego — osoby najbardziej zaangażowane w walkę opozycyjną.