Starodruki jak nowe. Konserwacja zabytkowego księgozbioru biblioteki

W ciągu pół roku w Bibliotece Elbląskiej im. Cypriana Norwida zabiegom konserwatorskim poddanych zostało 1321 woluminów druków z XVIII wieku. 
Było to możliwe dzięki realizowanemu w tej placówce, od maja do października tego roku, projektowi pod nazwą "Konserwacja zachowawcza zbioru starych druków z XVIII wieku". Całkowity koszt projektu, który współfinansowany był przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wyniósł 74 tys. zł.

— W tym czasie konserwacji zachowawczej poddano zbiór 1321 woluminów druków z XVIII wieku — informuje Aleksandra Buła z Biblioteki Elbląskiej. — Pod czujnym okiem prof. Elżbiety Jabłońskiej z Zakładu Konserwacji Papieru i Skóry UMK w Toruniu powierzone prace wykonywali pracownicy biblioteki, dyplomowani konserwatorzy ze specjalnością konserwacja zabytkowego papieru i skóry oraz studenci tejże specjalizacji z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Zabiegi konserwatorskie, przeprowadzone w trakcie projektu, obejmowały oczyszczanie opraw, krawędzi bloku oraz wyklejek i kart tytułowych. Ponadto w woluminach wymagających niewielkiej ingerencji konserwatorskiej wykonane zostały drobne naprawy.

Wszystkie książki otrzymały opakowania ochronne, wykonane z bezkwasowej tektury. Dodatkowo przed podjęciem działań konserwatorskich każdy wolumin został sfotografowany i opisany w bazie danych biblioteki, która gromadzi informacje m.in. o stanie zachowania czy technice wykonania każdego starego druku znajdującego się w zbiorach BE.

— Próbowano również ustalić proweniencję poszczególnych książek - odtworzyć drogę, jaką odbyły, zanim trafiły do zbiorów biblioteki, ustalić, kogo mogły być własnością (na podstawie ekslibrisów lub innych znaków własnościowych) — dodaje Aleksandra Buła. — Prace badawcze dotyczyły także fragmentu księgozbioru bernardynów z Kadyn, który po kasacie klasztoru trafił do dawnej biblioteki Gimnazjum Elbląskiego.

W ramach projektu wykonana została również ekspertyza mikrobiologiczna, obejmująca badanie stanu magazynów oraz poszczególnych woluminów. Książki wykazujące ślady infekcji mikrobiologicznej (zakażone grzybem) poddane zostały dezynfekcji w komorze fumigacyjnej Biblioteki Elbląskiej.

Po konserwacji każda z książek została ponownie sfotografowana, a zakres ingerencji konserwatorskiej oraz zastosowane materiały odnotowane zostały w bazie danych.

— Zakonserwowane książki trafiły do nowych pomieszczeń magazynowych, spełniających wymogi długotrwałego przechowywania zbiorów bibliotecznych — informuje Aleksandra Buła. 


W holu Działu Zbiorów Literatury Naukowej i Regionalnej przy ul. św. Ducha 3-7 można obejrzeć postery prezentujące, jak przebiegały prace konserwatorskie nad zabytkowym księgozbiorem.
Jarosław Grabarczyk