Życie pisane podróżą - nowy film Malinowskiego na antenie PLANETE+

Niemal każdy z nas czytał "Dywizjon 303", "Wyspę Robinsona", czy "Ryby śpiewają w Ukajali". Autorem tych książek jest Arkady Fiedler. To właśnie ten wspaniały pisarz i podróżnik stał się bohaterem najnowszego filmu Sławomira W. Malinowskiego, elbląskiego filmowca, dziennikarza i podróżnika, który prezentowany jest właśnie na antenie PLANETE+.

W swoim 90-letnim życiu Arkady Fiedler odbył 30 wypraw i podróży. Zostawił po sobie 32 książki, wydane w 23 językach i przeszło 10-milionowym nakładzie. Wszystkie - jak zauważa Sławomir W. Malinowski - urzekają plastyką opisu, pasjonująco, barwnie przybliżają czytelnikowi ludzi o różnych kolorach skóry, uczą szacunku dla innych kultur i obyczajów, opiewają piękno przyrody.

— Fiedlerem zaczytywałem się już w dzieciństwie — wspomina reżyser. — Wręcz pożerałem jego książki. Zresztą do dzisiaj w mojej biblioteczce znajdują się: "Mały bizon", "Wyspa Robinsona", "Orinoko", "Gorąca wieś Ambinanitelo", "Ryby śpiewają w Ukajali", czy "Dywizjon 303". Rozpalały moją wyobraźnię i wręcz pchały w szeroki świat.

Ciekawością świata i miłością do przyrody zaraził małego Arkadego ojciec, znany poznański grafik i wydawca, Antoni Fiedler. Co sobota zabierał go za miasto. Pisarz wspominał po latach:
"... Było tu w lesie tyle ustroni, zakamarków, zapadłości, polanek i łąk, że tłumy szybko się rozpraszały, a my, krocząc knieją wzdłuż Warty w stronę Poznania, już po kilkunastu minutach zachodziliśmy w zupełne pustkowie. Tak bezludne i dzikie pustkowie mogło się wydać skrawkiem puszczy amerykańskiej".

Studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie zgłębiał filozofię i nauki przyrodnicze, przerwała mu I wojna światowa. W latach 1918-19 brał udział w powstaniu wielkopolskim i należał do Polskiej Organizacji Wojskowej.

Po sześciu latach spędzonych w wojsku podjął pracę w zakładzie fotochemigraficznym swego ojca. Zaoszczędził trochę pieniędzy i przeznaczył je na częściowe sfinansowanie pierwszej wyprawy do Brazylii, i wydanie - po powrocie - książki "Bichos, moi brazylijscy przyjaciele".

— Co ważne, by móc podróżować tak, jak chciał, nauczył się zawziętej, wytrwałej, niezmordowanej pracy, uniezależniającej go od ludzi i władz — dodaje Sławomir Malinowski. — Wszystkie dwadzieścia kilka wypraw w świat – z wyjątkiem tych w czasie II wojny światowej – odbył na własny rachunek, czerpiąc środki z honorariów za książki. W 1933 roku wyjechał nad Ukajali.

— Mając na sumieniu już trzy książki, przekroczyłem chyba okres ząbkowania i do pisania jako tako się wdrożyłem, chociaż jasno sobie uświadamiałem, jak mi daleko było do najskromniejszego nawet ideału — pisał po latach Arkady Fiedler. — Ale tym razem wyjeżdżałem naładowany tak szalonym żarem w duszy, tak potężnym nagromadzeniem zapału i wiary w przygodę, jaka mnie czekała tam w puszczy, że od samego początku postanowiłem spisywać wrażenia i korespondencyjnie przesyłać do Polski.

"Gazeta Polska" wręcz oszalała na punkcie felietonów Fiedlera. Drukowała je pod wspólnym tytułem "Podróż za trzy grosze", płacąc za każdy po 50 złotych. Ich popularność była tak duża, że za ogłoszenia reklamowe, zamieszczane na stronie, gdzie szły felietony, pobierała o 50 proc. drożej niż na innych stronicach. Przy najbliższej okazji podwyższono Fiedlerowi honoraria. Do 300 złotych.

Jak opowiada dalej Sławomir Malinowski, w latach trzydziestych Polska, zachęcona przez koła rządowe Francji, zainteresowała się możliwościami kolonizacyjnymi Madagaskaru. Rząd w Warszawie wysłał więc tam Komisję Studiów, mającą przygotować raport o możliwościach kolonizacyjnych wyspy. Arkademu Fiedlerowi zaproponowano przygotowanie drugiego, niezależnego raportu. Komisja zarekomendowała ulokowanie na Madagaskarze 50-70 tys. Europejczyków. Fiedler określił to krótko: "Niepoczytalna fantazja, naiwna mrzonka, jedna z typowych utopii wylęgłych w ówczesnej Polsce".

Ale książkę napisał. Jak zauważa reżyser filmu o Fiedlerze, z brawurą i ogniem wesoło rozbrykały się w niej opisy madagaskarskiej egzotyki. Nowa książka Fiedlera została przyjęta z entuzjazmem. "Ilustrowany Kurier Codzienny" oznajmił, że: "…Arkady Fiedler jest wielkim, może największym z naszych współczesnych literatów..." i że: "…Wyczarowuje nam Madagaskar, jak Kipling wyczarował Indie, jak Sieroszewski rozkuł Syberię z lodów". Jesienny powrót do Polski przypłacił Fiedler chorobą. Diagnoza: szkorbut, awitaminoza. Pisarz postanowił wyjechać na Tahiti. Ruszył 15 marca 1939 r.

Na początku września dotarły do niego wieści o wybuchu drugiej wojny i napaści Hitlera na Polskę. Najbliższym statkiem wyruszył do Francji, by walczyć z Niemcami. Po jej kapitulacji przedostał się do Anglii. Tam napisał "Dywizjon 303".
Arkady Fiedler zmarł 7 marca 1985 roku w Puszczykowie.

Film Sławomira W. Malinowskiego przypomina największe podróże Arkadego Fiedlera, jego najlepsze książki, niezwykłe przygody, a we wspomnieniach jego najbliższych i współpracowników samą postać pisarza. Dla ludzi znających jego powieści, to wspaniała, sentymentalna podróż w zaczarowany i bajecznie kolorowy świat egzotycznych krain, odległych cywilizacji i tajemniczych kultur, a dla młodych świetna okazja do poznania najlepszych dzieł pisarstwa podróżniczo-przygodowego.

— O Arkadym Fiedlerze można opowiadać jeszcze długo — mówi Sławomir W. Malinowski. — To był niesamowity człowiek. Można z powodzeniem nakręcić o nim nie jeden, lecz kilka pełnometrażowych filmów i jeszcze coś zostanie do opowiedzenia. Mi jednak utkwiło w pamięci jedno krótkie, acz niezwykłe i pełne mądrości zdanie, które znalazłem, przeglądając archiwalia pisarza. Tak wspominał swego ojca: "Uczył mnie kochać rzeczy takie, obok których inni ludzie przechodzili obojętnie".

Najbliższe emisje filmu "Życie pisane podróżą" na antenie PLANETE+ odbędą się: w sobotę (27 października) o godz. 12.25, 2 listopada o 6.45 i 5 listopada o 15.40.
Jarosław Grabarczyk