Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: K jak krajobraz kulturowy
2024-07-06 10:00:00(ost. akt: 2024-07-05 17:46:25)
Otaczający nas krajobraz kulturowy na terenie Wysoczyzny Elbląskiej, można sklasyfikować jako krajobraz wiejski i miejski. Krajobraz wiejski powstał gdy człowiek rozpoczął osiadły tryb życia, a miejski wynika z rozwoju tego osadnictwa.
Wysoczyzna Elbląska zaskakuje tajemniczymi leśnymi ścieżkami i panoramicznymi widokami. Liczne szlaki piesze i rowerowe prowadzą przez najbardziej atrakcyjne turystycznie wzgórza między Elblągiem a Tolkmickiem, dlatego poświęcamy im cykl „Poznaj Wysoczyznę Elbląską od A do Z!”, który specjalnie dla naszych Czytelników tworzy zespół Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej.
K JAK KRAJOBRAZ KULTUROWY
Otaczający nas krajobraz kulturowy na terenie Wysoczyzny Elbląskiej, można sklasyfikować jako krajobraz wiejski i miejski. Krajobraz wiejski powstał gdy człowiek rozpoczął osiadły tryb życia, a miejski wynika z rozwoju tego osadnictwa.
W krajobrazie takim przyroda przeplata się z terenem przekształconym w wyniku działalności człowieka.
Jeśli tym przekształceniom towarzyszy harmonia i poszanowanie dla tej pierwszej, jesteśmy na dobrej drodze by go nie zdegradować i przekazać kolejnym pokoleniom w dobrej formie. Krajobraz kulturowy jest obrazem historii danego miejsca, nie tylko będącej czynnikiem ludzkim, ale także procesów geologicznych czy klimatycznych, które nadały mu kształtu oraz przyczyniły się do jakości gleb. Analizując krajobraz kulturowy Wysoczyzny Elbląskiej, nie można pominąć epoki, która odcisnęła tu swoje piętno.
Czas zlodowacenia, a dokładnie lądolód Skandynawski przyczynił się do utworzenia charakterystycznej, pagórkowatej rzeźby terenu, która to już w zamierzchłych czasach zachęcała do osadnictwa. Ówczesny krajobraz kulturowy zaczęły tworzyć najpierw pierwsze osady z epoki kamienia następnie grody staropruskie, później siedziby komturów krzyżackich, by ostatecznie powstały tu wsie, a niektóre z nich rozrosły się do rozmiarów miasteczek. Domy, układy ulic, cmentarze, zieleń parkowa, pola uprawne, etc. stają się całością tworząc krajobraz kulturowy. W tym krajobrazie w XVIII i XIX w. swoje miejsce miały także dawne zespoły cegielni, zakłady ceramiczne, parki zdrojowo-wypoczynkowe czy rozwój przemysłu, które znacząco wpłynęły na wygląd otaczającej je przestrzeni.
KRAJOBRAZ KULTUROWY WYNIKIEM NASZEJ TOŻSAMOŚCI
Ten rodzaj krajobrazu ma też głębszy aspekt, nie tylko samej ziemi, ale także wynikający z lokalnego dialektu, tradycji czy też charakterystycznych dla regionu potraw, które świadczą o naszej tożsamości kulturowej. Zanikanie tej tradycji prowadzi do braku tożsamości z regionem i ostatecznie dysharmonii krajobrazu, w którym powstają elementy niespójne z historią miejsca. Szczególnie enklawy krajobrazu wiejskiej kultury osadniczej są narażone na dysproporcje architektoniczne i społeczne. Coraz częściej obserwujemy, osiedlanie się pozamiejscowych, nie utożsamiających się z daną wsią, nie próbujących nawet zintegrować się z lokalną społecznością, bądź spędzających w niej czas sezonowo. Nie można w takiej sytuacji mówić o pozytywnym, mającym przyszłość rozwoju wsi, wręcz o jej powolnym upadku.
Otaczający nas krajobraz kulturowy na terenie Wysoczyzny Elbląskiej, można sklasyfikować jako krajobraz wiejski i miejski. Krajobraz wiejski powstał gdy człowiek rozpoczął osiadły tryb życia, a miejski wynika z rozwoju tego osadnictwa.
W krajobrazie takim przyroda przeplata się z terenem przekształconym w wyniku działalności człowieka.
Jeśli tym przekształceniom towarzyszy harmonia i poszanowanie dla tej pierwszej, jesteśmy na dobrej drodze by go nie zdegradować i przekazać kolejnym pokoleniom w dobrej formie. Krajobraz kulturowy jest obrazem historii danego miejsca, nie tylko będącej czynnikiem ludzkim, ale także procesów geologicznych czy klimatycznych, które nadały mu kształtu oraz przyczyniły się do jakości gleb. Analizując krajobraz kulturowy Wysoczyzny Elbląskiej, nie można pominąć epoki, która odcisnęła tu swoje piętno.
Czas zlodowacenia, a dokładnie lądolód Skandynawski przyczynił się do utworzenia charakterystycznej, pagórkowatej rzeźby terenu, która to już w zamierzchłych czasach zachęcała do osadnictwa. Ówczesny krajobraz kulturowy zaczęły tworzyć najpierw pierwsze osady z epoki kamienia następnie grody staropruskie, później siedziby komturów krzyżackich, by ostatecznie powstały tu wsie, a niektóre z nich rozrosły się do rozmiarów miasteczek. Domy, układy ulic, cmentarze, zieleń parkowa, pola uprawne, etc. stają się całością tworząc krajobraz kulturowy. W tym krajobrazie w XVIII i XIX w. swoje miejsce miały także dawne zespoły cegielni, zakłady ceramiczne, parki zdrojowo-wypoczynkowe czy rozwój przemysłu, które znacząco wpłynęły na wygląd otaczającej je przestrzeni.
KRAJOBRAZ KULTUROWY WYNIKIEM NASZEJ TOŻSAMOŚCI
Ten rodzaj krajobrazu ma też głębszy aspekt, nie tylko samej ziemi, ale także wynikający z lokalnego dialektu, tradycji czy też charakterystycznych dla regionu potraw, które świadczą o naszej tożsamości kulturowej. Zanikanie tej tradycji prowadzi do braku tożsamości z regionem i ostatecznie dysharmonii krajobrazu, w którym powstają elementy niespójne z historią miejsca. Szczególnie enklawy krajobrazu wiejskiej kultury osadniczej są narażone na dysproporcje architektoniczne i społeczne. Coraz częściej obserwujemy, osiedlanie się pozamiejscowych, nie utożsamiających się z daną wsią, nie próbujących nawet zintegrować się z lokalną społecznością, bądź spędzających w niej czas sezonowo. Nie można w takiej sytuacji mówić o pozytywnym, mającym przyszłość rozwoju wsi, wręcz o jej powolnym upadku.
DBAŁOŚĆ O OTOCZENIE
Ogromna presja budowlana na obszarach podmiejskich, czy powstawanie osiedli mieszkaniowych na terenach wcześniej wykorzystywanych rolniczo, zastanawia. Z jednej strony oznacza rozwój i często poprawę życia mieszkańców, z drugiej może zaburzać proporcje, charakter miejsca czy wprowadzać chaos. Dlatego dbałość o ład przestrzenny i rozmyślne działania nie tylko na korzyść społeczeństwa, ale także i na korzyść przyrody ma ogromne znaczenie. My sami także mamy na to wpływ poprzez decyzje, które podejmujemy i działania jakie prowadzimy w naszym małym krajobrazie, który nas otacza. Krajobraz kulturowy jest takim zlepkiem naszych małych krajobrazów, których kierunek został wskazany m.in. przez planistów miejskich. Człowiekowi i jego potrzebie dominacji nad przyrodą, powinna w tym wypadku towarzyszyć również harmonia z otoczeniem oraz poszanowanie np. miejscowej tradycji budowlanej, bądź zakaz budowy na terenach o szczególnych walorach krajobrazowych. Idąc w tym kierunku, mamy szansę pozostawić po sobie krajobraz kulturowy, a nie krajobraz zdegradowany.
Ogromna presja budowlana na obszarach podmiejskich, czy powstawanie osiedli mieszkaniowych na terenach wcześniej wykorzystywanych rolniczo, zastanawia. Z jednej strony oznacza rozwój i często poprawę życia mieszkańców, z drugiej może zaburzać proporcje, charakter miejsca czy wprowadzać chaos. Dlatego dbałość o ład przestrzenny i rozmyślne działania nie tylko na korzyść społeczeństwa, ale także i na korzyść przyrody ma ogromne znaczenie. My sami także mamy na to wpływ poprzez decyzje, które podejmujemy i działania jakie prowadzimy w naszym małym krajobrazie, który nas otacza. Krajobraz kulturowy jest takim zlepkiem naszych małych krajobrazów, których kierunek został wskazany m.in. przez planistów miejskich. Człowiekowi i jego potrzebie dominacji nad przyrodą, powinna w tym wypadku towarzyszyć również harmonia z otoczeniem oraz poszanowanie np. miejscowej tradycji budowlanej, bądź zakaz budowy na terenach o szczególnych walorach krajobrazowych. Idąc w tym kierunku, mamy szansę pozostawić po sobie krajobraz kulturowy, a nie krajobraz zdegradowany.
Karolina Galińska, Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej
WYSOCZYZNA ELBLĄSKA OD A DO Z:
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: A jak Abegg](https://m.wm.pl/2023/01/z2/bazantarnia-2a-945204.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: A jak Abegg
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: B jak bielik](https://m.wm.pl/2023/01/z2/2-fot-zygmunt-gawron-949594.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: B jak bielik
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Kadyny od początku były królewskie. Mieszkała tu ponoć kiedyś pruska księżniczka](https://m.wm.pl/2023/02/z2/6-fot-archiwum-pkwe-kadyny-od-poczatku-byly-krolewskie-mieszkala-tu-ponoc-kiedys-pruska-ksiezniczka-954912.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: C jak cesarz
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Krętogłów jako jedyny z dzięciolego rodu odlatuje na zimę do Afryki.](https://m.wm.pl/2023/02/z2/2-fot-zbigniew-zagrodzki-kretoglow-jako-jedyny-z-dzieciolego-rodu-odlatuje-na-zime-do-afryki-959804.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: D jak dzięcioł
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: E jak Elbląskie Towarzystwo Starożytności](https://m.wm.pl/2023/03/z2/2-der-burgwall-bei-lenzen-964757.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: E jak Elbląskie Towarzystwo Starożytności
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: F jak flora wiosenna](https://m.wm.pl/2023/03/z2/1-fot-zygmunt-gawron-fiolek-lesny-969681.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: F jak flora wiosenna
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Święty Kamień znajduje się w wodach Zalewu Wiślanego. Na drugim planie zabudowania Fromborka](https://m.wm.pl/2023/04/z2/1-fot-zygmunt-gawron-977238.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: G jak głazy narzutowe
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Hoggo to drugi pod względem wieku pomnik przyrody na terenie Nadleśnictwa Elbląg](https://m.wm.pl/2023/04/z2/zzzzzzgtgtfgjuyjh-983837.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: H jak Hoggo
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Na terenie Wysoczyzny Elbląskiej kosaćce żółte można spotkać na terenach podmokłych](https://m.wm.pl/2023/05/z2/fot-zygmunt-gawron-987783.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: I jak irys, czyli kosaciec
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: J jak jeleń sika](https://m.wm.pl/2023/05/z2/fot-zygmunt-gawron-2-995868.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: J jak jeleń sika
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: K jak kruszczyki](https://m.wm.pl/2023/06/z2/fot-zygmunt-gawron-kruszczyk-siny-999032.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: K jak kruszczyki
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: L jak lepiężnik](https://m.wm.pl/2023/06/z2/1-fot-zygmunt-gawron-lepieznik-bialy-gatunek-gorski-na-wysoczyznie-elblaskiej-1005303.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: L jak lepiężnik
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: Ł jak Łęcze](https://m.wm.pl/2023/07/z2/3-fot-zygmunt-gawron-1014049.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: Ł jak Łęcze
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: M jak miodunka](https://m.wm.pl/2023/07/z2/1-fot-zygmunt-gawron-1019743.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: M jak miodunka
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: N jak Natura 2000](https://m.wm.pl/2023/08/z2/2-fot-marta-piekarska-czosnek-niedzwiedzi-kwitnacy-w-dolinie-grabianki-1025251.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: N jak Natura 2000
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: O jak orzesznica](https://m.wm.pl/2023/08/z2/4-fot-zbigniew-zagrodzki-swiat-na-galazkach-1031271.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: O jak orzesznica
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Aleja kasztanowców w Bogdańcu](https://m.wm.pl/2023/09/z2/fot-zbigniew-zagrodzki-aleja-kasztanowcow-w-bogdancu-1037951.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: P jak pomniki przyrody
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z: R jak rezerwat przyrody](https://m.wm.pl/2023/09/z2/1-fot-zygmunt-gawron-malowniczo-meandrujaca-stradanka-plynie-przez-najdziksze-ostepy-wysoczyzny-elblaskiej-1044925.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: R jak rezerwat przyrody
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Szlak Kopernikowski to jedna z najpopularniejszych tras w północnej Polsce](https://m.wm.pl/2023/10/z2/2-fot-kamil-zimnicki-1054169.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: S jak Szlak Kopernikowski
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Turystyczne ABC: Święty Kamień. To tutaj składano ofiary bogom](https://m.wm.pl/2023/10/z2/fot-2-grzegorz-zawrotny-1060161.jpg)
Turystyczne ABC: Święty Kamień. To tutaj składano ofiary bogom
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Turystyczne ABC: Tojad rycerzem leśnych parowów](https://m.wm.pl/2023/11/z2/1-fot-zbigniew-zagrodzki-trzmiel-na-kwiatach-tojadu-1066160.jpg)
Turystyczne ABC: Tojad rycerzem leśnych parowów
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Turystyczne ABC: Sowa mądra głowa czy świetny łowca?](https://m.wm.pl/2023/11/z2/1-fot-grzegorz-zawrotny-uszatka-1072811.jpg)
Turystyczne ABC: Sowa mądra głowa czy świetny łowca?
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Zima na Wysoczyźnie Elbląskiej](https://m.wm.pl/2023/12/z2/3-fot-kamil-zimnicki-1078929.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: W jak Wysoczyzna Elbląska
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Nazwa zaskrońca pochodzi od żółtych plam z tyłu głowy — jest to cecha odróżniająca go od innych węży](https://m.wm.pl/2023/12/z2/fot-zefiryn-pagowski-nazwa-zaskronca-pochodzi-od-zoltych-plam-z-tylu-glowy-jest-to-cecha-odrozniajaca-go-od-innych-wezy-1078949.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z: Z jak zaskroniec zwyczajny
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: A jak aster solny](https://m.wm.pl/2024/01/z2/1-fot-jolanta-zielinska-1092321.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: A jak aster solny
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Najsłynniejsza legenda Bażantarni związana jest z pomnikiem przyrody: Diabelskim Kamieniem, spoczywającym w Srebrnym Potoku, co najmniej od czasów budowy kościoła św. Mikołaja w Elblągu](https://m.wm.pl/2024/01/z2/1-fot-marta-piekarska-1098443.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: B jak Bażantarnia
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Centuria pospolita kwitnie od lipca do września](https://m.wm.pl/2024/02/z2/2-fot-zygmunt-gawron-1104285.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: C jak centuria
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: D jak domy podcieniowe](https://m.wm.pl/2024/03/z2/2-1110843-1114486.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: D jak domy podcieniowe
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: E jak Elfrida](https://m.wm.pl/2024/03/z2/1-fot-stowarzyszenie-elfrida-1116780.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: E jak Elfrida
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: F jak folwarki](https://m.wm.pl/2024/03/z2/5-fot-karolina-galinska-1123059.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: F jak folwarki
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wiosna nad Zalewem](https://m.wm.pl/2024/04/z2/wiosna-nad-zalewem-1131348.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: G jak gody wiosenne
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: H jak Huta Żuławska](https://m.wm.pl/2024/04/z2/1-fot-zygmunt-gawron-1-1137693.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: H jak Huta Żuławska
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: I jak insekty](https://m.wm.pl/2024/05/z2/fot-3-zuk-lesny-anoplotrupes-stercorosus-fot-m-piekarska-1143641-1147573.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: I jak insekty
PRZECZYTAJ KONIECZNIE:
![Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: J jak jaskółki](https://m.wm.pl/2024/05/z2/fot-2-dymowka-w-locie-fot-pixabay-1150062.jpg)
Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: J jak jaskółki
Wysoczyznę Elbląską polecamy zwiedzać przy pomocy aplikacji Kraina Buka. To idealny przewodnik dla wszystkich aktywnych turystów, chcących poznać urokliwe miejsca i zakątki Wysoczyzny Elbląskiej. Aplikacja pokaże najciekawsze miejsca, zabytki, pomniki przyrody i inne okoliczne atrakcje do odkrycia w trakcie urlopu lub wolnego weekendu. Zeskanuj kod QR, by pobrać aplikację na swój telefon.
![](https://m.wm.pl/2023/01/n/kod-qr-jpg-945046.jpg)
![](https://m.wm.pl/2023/01/n/kod-qr-jpg-945046.jpg)
Komentarze (0) pokaż wszystkie komentarze w serwisie
Komentarze dostępne tylko dla zalogowanych użytkowników. Zaloguj się.
Zaloguj się lub wejdź przez![FB](/i/icons/fb.png)