Trzech Króli to jedno z najdawniejszych świąt

Objawienie Pańskie, Epifania popularnie nazywana także uroczystością Trzech Króli to jedno z najdawniejszych świąt w dziejach Kościoła Katolickiego. Starsze nawet niż obecnie obchodzone Boże Narodzenie.

W tym dniu także uroczyście ogłaszano wiernym termin najbliższej Wielkanocy, gdyż nie było w powszechnym użyciu kalendarzy a sposób obliczania daty jest skomplikowany.

Wydarzenie o pojawieniu się trzech Mędrców przy narodzonym Dzieciątku Bożym dokładnie opisał nam św. Mateusz w rozdziale drugim swojej Ewangelii. Ewangelista nie pisze o królach, ale o Mędrcach (Magach). Musieli to być ludzie bardzo zamożni, skoro stać ich było, by Panu Jezusowi ofiarować: złoto i na wagę złota kosztowne olejki pachnące, które wraz z żywicą specjalnych a rzadkich drzew palono, by napełnić dom wonią.

Tradycja średniowieczna wymienia trzech Mędrców i podaje ich imiona, które wszakże nie mają potwierdzenia w Ewangelii św. Mateusza. Są nimi: Kacper, Melchior i Baltazar. Marco Polo w swojej podróży na daleki Wschód opisuje w pamiętniku (wiek XIII): „Jest w Persji miasto Savah, z którego wyszli trzej Magowie, kiedy udali się, aby złożyć pokłon Jezusowi Chrystusowi. W mieście tym znajdują się trzy wspaniałe i potężne grobowce, w których zostały złożone ciała Magów. Są one tak pięknie zachowane, że można oglądać ich włosy i brody". Dowodzi to, jak wielka w owych czasach otaczała ich cześć. W roku 1164 cesarz Fryderyk I Barbarossa zabrał relikwie trzech Mędrców z Mediolanu i przewiózł je do Kolonii co wpłynęło znacząco na rozwój kultu.

Kult trzech Mędrców był kiedyś w Kościele Katolickim bardzo popularny. Także i w Polsce. Dowodem tego są zachowane kościoły, wystawione pod ich imieniem, czy też ołtarze, tak jak w naszej katedrze w Elblągu. Od wieku XV/XVI zachował się zwyczaj poświęcania złota i kadzidła w uroczystość trzech Króli a od wieku XVIII także kredy. W niektórych krajach (również w Polsce) jest zwyczaj, że poświęconą kredą w uroczystość Trzech Króli wypisuje się na drzwiach wejściowych domów katolickich pisze się skrót:
K + M + B i rozpoczynający się rok. Skrót ten pojmowany jest jako inicjały imion: Kacper, Melchior i Baltazar.


Ze świętem wiązały się także różne inne zwyczaje np.:
 Poświęconym kadzidłem (żywicą z jałowcem itp.) okadzano domy.
 W domach przy końcu obiadu roznoszono ciasto z migdałem. Kto wyciągnął przysmak, był „królem migdałowym".
W niektórych okolicach Polski czas od Bożego Narodzenia do Trzech Króli uważano tak dalece za święty, że nie wykonywano w tym okresie żadnych ciężkich prac.
Ks. dr Wojciech Skibicki, wykładowca liturgiki Wyższego Seminarium Duchownego w Elblągu