Zawsze na pierwszej linii frontu. 35 lat samorządu pielęgniarek i położnych

Od pierwszych chwil życia po najtrudniejsze momenty choroby. Zawsze z troską, oddaniem i sercem otwartym na potrzeby drugiego człowieka. Zawsze na pierwszej linii frontu. Pielęgniarki i położne od 35 lat tworzą własny samorząd zawodowy, walczą o swoje prawa, rozwój kompetencji i coraz silniejszą pozycję w systemie ochrony zdrowia. W Elblągu świętowano jubileusz jego powstania.

W Teatrze im. Aleksandra Sewruka odbyły się uroczyste obchody jubileuszu 35-lecia Samorządu Pielęgniarek i Położnych, zorganizowane przez Okręgową Izbę Pielęgniarek i Położnych w Elblągu.

Historia samorządu pielęgniarek i położnych rozpoczęła się pod koniec lat 80. XX wieku, w czasie przemian ustrojowych i obrad Okrągłego Stołu. To właśnie wtedy środowisko zaczęło mówić o potrzebie uznania pielęgniarek i położnych za samodzielne zawody medyczne oraz o konieczności utworzenia własnego samorządu zawodowego.

– Był to akt odwagi i świadectwo dojrzałości środowiska, które postanowiło mówić własnym głosem, współtworzyć system ochrony zdrowia oraz aktywnie wpływać na jakość opieki nad pacjentem – podkreślała Magdalena Budziszewska, przewodnicząca Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Elblągu.

Przełomowym momentem był 19 kwietnia 1991 roku, kiedy uchwalono ustawę o samorządzie pielęgniarek i położnych, podpisaną przez prezydenta Lecha Wałęsę. Powstały wtedy Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych oraz okręgowe izby w całym kraju.

–  Od tamtej chwili samorząd pielęgniarek i położnych stał się nie tylko instytucją, lecz przede wszystkim wspólnotą ludzi oddanych służbie drugiemu człowiekowi –  dodała  Magdalena Budziszewska. 

W kolejnych latach budowano struktury samorządu, tworzono kodeks etyki zawodowej, system odpowiedzialności zawodowej oraz rejestry pielęgniarek i położnych. W 1996 roku uchwalono ustawę o zawodach pielęgniarki i położnej, która uporządkowała zasady wykonywania zawodu i określiła kompetencje pielęgniarek oraz położnych.

– Gdyby nie samorząd i gdyby nie determinacja osób, które podjęły wtedy decyzję o jego utworzeniu, nie byłoby nas dziś w tym miejscu – mówiła Mariola Łodzińska, prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych.

Na początku lat 2000 rozpoczęto reformę systemu kształcenia związaną z przygotowaniami Polski do wejścia do Unii Europejskiej. Nauka została przeniesiona z liceów medycznych i szkół pomaturalnych do szkolnictwa wyższego, wprowadzono studia licencjackie i magisterskie, a polskie dyplomy zaczęły być uznawane za granicą.

Przez kolejne lata środowisko pielęgniarskie angażowało się również w walkę o poprawę warunków pracy, wynagrodzenia oraz bezpieczeństwo pacjentów. Organizowano protesty, marsze i tzw. białe miasteczka.

– Myślę, że bardzo wiele udało nam się osiągnąć, chociażby w kwestii wynagrodzeń, o które zabiegałyśmy przez tyle lat poprzez różnego rodzaju protesty czy białe miasteczka. To wszystko sprawiło, że jesteśmy dziś tu, gdzie jesteśmy. To jest zasługa bardzo wielu osób. Chcę też podkreślić, że problemów i wyzwań na przestrzeni kolejnych kadencji było bardzo dużo. Wiele udało się osiągnąć, ale wielu rzeczy również nie. I nie wynikało to z tego, że prezeski poprzednich kadencji, przewodniczące czy okręgowe rady były nieudolne, nieskuteczne albo że im nie zależało. Proszę pamiętać, że po drugiej stronie każdej inicjatywy są jeszcze decydenci, bardziej lub mniej otwarci na nasze problemy i wyzwania. Ale patrząc z perspektywy tych lat, można powiedzieć, że mieliśmy szczęście do decydentów, szczególnie w tych momentach, kiedy naprawdę byliśmy pod ścianą i kiedy pojawiała się otwartość na nasze potrzeby – stwierdziła Mariola Łodzińska.

W 2011 roku znowelizowano ustawę o zawodach pielęgniarki i położnej, doprecyzowując kompetencje zawodowe, zakres samodzielności oraz odpowiedzialności prawnej pielęgniarek i położnych. Kolejne ważne zmiany przyszły w 2016 roku, kiedy pielęgniarki i położne uzyskały nowe uprawnienia, między innymi możliwość wystawiania recept, skierowań oraz ordynowania wybranych leków i wyrobów medycznych.

Dziś pielęgniarstwo wygląda zupełnie inaczej niż jeszcze kilkanaście lat temu.

– Kiedyś pielęgniarka przede wszystkim wykonywała zlecenia lekarskie, a dziś jest to całkowicie samodzielny, autonomiczny zawód. Pielęgniarki mogą szczepić, wystawiać recepty, prowadzić leczenie ran czy wykonywać transkrypcję leków. Pielęgniarki prowadzą dziś własne ośrodki zdrowia i zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze, gdzie lekarz jest na zlecenie i pojawia się wtedy, kiedy pielęgniarka uzna, że jest potrzebny – podkreśliła Magdalena Budziszewska.

O przemianach, jakie zaszły w pielęgniarstwie i położnictwie w ciągu ostatnich lat, mówiła również Elżbieta Buczkowska, prezes IV i V kadencji.

– Od mało znaczącego zawodu, którym byłyśmy 35-40 lat temu, doszłyśmy do sytuacji, w której właściwie przodujemy w Europie. Jestem dumna, że osiągnęłyśmy tak milowy skok w systemie kształcenia przed- i podyplomowego. Tworzymy kierunki rozwoju pielęgniarstwa, rozwijamy pielęgniarstwo naukowe oparte na faktach. Inni nas słuchają. I mimo że samorząd nie jest instytucją polityczną, nie możemy od polityki się odżegnywać. Musimy w niej istnieć, nie tylko dla dobra naszego zawodu, ale całego społeczeństwa – mówiła. – Nasz zawód jest związany z misyjnością, a jego atrybutami są coraz wyższe wykształcenie, coraz większa wiedza i odpowiedzialność. Im większe kompetencje, po które sięgamy, tym większa będzie nasza odpowiedzialność. Oczywiście 35 lat temu nie wierzyłam, kiedy mówiono nam: „Ciągle będziecie miały zmiany”. Ale pielęgniarstwo odniosło sukces i ten sukces przychodzi. Nie zmarnujmy go – podkreślała.

W swoim wystąpieniu zwróciła również uwagę na przyszłość zawodu i konieczność zachęcania młodych ludzi do wyboru ścieżki pielęgniarskiej oraz położniczej.

– Walczmy, bo nie ma innego słowa, o to, aby następne pokolenia wybierały ten zawód z dumą i pozytywnym nastawieniem, z poczuciem, że wnoszą wiele dobrego na rzecz zdrowia publicznego – zaapelowała.

Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Elblągu działa nieprzerwanie od momentu powstania samorządu. Obecnie zrzesza ponad 2500 pielęgniarek, pielęgniarzy i położnych z terenu Elbląga oraz powiatów elbląskiego i braniewskiego.