Elbląg: Śladami elbląskich Powstańców Warszawskich cz. II

Po raz pierwszy nazwiska 52 elbląskich Powstańców Warszawskich zostaną odczytane podczas Apelu Pamięci 12 sierpnia na cmentarzu Dębica, podczas spotkania Śladami ebląskich Powstańców Warszawskich cz. II.

Zapraszam do uczczenia Powstańców Warszawskich, którzy wiele lat mieszkali w Elblągu. O ich losach opowiem podczas spotkania. Zaprezentuję także zdjęcia archiwalne — przekazuje Grażyna Wosińska, badaczka i promotorka historii Elbląga i elblążan.
Śladami elbląskich Powstańców Warszawskich cz.I

Tytuł spotkania: Śladami „Elbląskich” Powstańców Warszawskich cz. II

Miejsce: Cmentarz Dębica

Czas: 12 sierpnia godz. 17.30

Organizator: Elbląscy Patrioci i Okręgu Pomorski Związku Żołnierzy NSZ

Obecność zapowiedziały rodziny kombatantów.


[h3]Druga lista elbląskich Powstańców Warszawskich[/h3]

1. Janusz Kustowski „Dżems”
V Obwód (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej-oddział osłony Komendy Obwodu OS-V (dawny „ODB-19”) - IV pluton.
Odznaczenia: Krzyż Walecznych, Odznaka Grunwaldzka.
Od października 1946 r. w Elblągu-kierownik techniczny Państwowych Warsztatów Samochodowych nr 1.

2. Mieczysław Zadróżny „Butrym” „Krzemieniecki”.
Podczas okupacji Bataliony Chłopskie. Zmarł w Elblągu.

3. Jan Cysarz „Pilot”
Armia Krajowa-I Obwód „Radwan” (Śródmieście) - zgrupowanie „Chrobry II” - II batalion „Lecha Grzybowskiego” - 6. kompania „Jeremi”.
Zmarł w Elblągu.

4. Anna Szabłowska „Hanka”
„Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) - batalion „Zaremba”- „Piorun” - Szpital Polowy ul. Wilcza 61.
Zmarła w Elblągu.

5. Andrzej Krawczyk „Dziki”
Armia Krajowa-I Obwód „Radwan” (Śródmieście) - zgrupowanie „Chrobry II” - II batalion „Lecha Grzybowskiego” - 6. kompania „Jeremi”; następnie w 3. kompanii.
Zmarł w Elblągu.

6. Andrzej Stanisław Kostecki „Zjawa”

Armia Krajowa-Grupa „Północ” - odcinek „Kuba” — „Sosna” - Dywizjon Motorowy Obszaru Warszawskiego AK-oddział wypadowo-szturmowy por. „Ryszarda” - drużyna plut. pchor. "Niemirycza".

Ranny w głowę w nocy 30/31 sierpnia 1944 r. podczas próby przebicia oddziałów staromiejskich do Śródmieścia, do którego przeszedł kanałami. Odznaczony m.in. Krzyżem Armii Krajowej, Medalem Honorowym za Zasługi w Rozwoju Elbląga, Medalem Wojska.

W 1951 roku, będąc na trzecim roku statystyki Akademii Handlowej w Poznaniu, odbywał praktykę wakacyjną w Miejskim Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Elblągu. Napisał pracę dyplomową: „Finansowanie remontów w M.P.R.B. w Elblągu”. Jednak nie zaliczył trzeciego roku. Nakazem został skierowany do pracy do tego samego przedsiębiorstwa.

Na podstawie donosu, że w grupie znajomych wyraził się negatywnie na temat zbliżających się wyborów do Sejmu PRL, aresztowany 26 września 1952 r. i w kajdankach doprowadzony na dworzec kolejowy w Elblągu. W ciągu trzech pierwszych miesięcy aresztowania pracował przymusowo w Zakładach Taboru Kolejowego w Elblągu. Orzeczoną karę 12 miesięcy obozu pracy darowano na mocy Ustawy Amnestyjnej z 1952 roku.

Po wypuszczeniu z aresztu w czerwcu 1953 r. pracował w Spółdzielni Inwalidów "Wolność” w Elblągu oraz w innych zakładach i instytucjach. Zmarł w naszym mieście.

7. Romuald Gebert „Septimus”
Armia Krajowa-Grupa "Północ" - zgrupowanie "Róg" - Brygada Dyspozycyjno-Zmotoryzowana przy Kwaterze Głównej NSZ „Koło”. Po wojnie krótko mieszkał w Elblągu.


8. Kazimierz Sęk „Burza”
Armia Krajowa-I Obwód „Radwan” (Śródmieście) - zgrupowanie „Chrobry II” - II batalion „Lecha Grzybowskiego” - 5. kompania-III pluton. Zmarł w Elblągu.

9. Mieczysław Filipowicz „Mały”
Armia Krajowa-Grupa „Kampinos”, następnie II Obwód „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej-zgrupowanie „Żaglowiec” - pluton 207 i pluton 204. Zmarł w Elblągu

10. Jerzy Miasnikow-Mianowski „Dostoja”
Okręg Warszawski Armii Krajowej-I Obwód „Radwan” (Śródmieście) - 3. Rejon „Ratusz” - Wojskowa Służba Ochrony Powstania-VI zgrupowanie WSOP-batalion „Bełt” - 2. kompania. Po zakończeniu Powstania w niewoli. Mieszkał i zmarł w Elblągu.

11. Tadeusz Hornziel „Róg”
Armia Krajowa-I Obwód „Radwan” - Grupa Bojowa "Krybar" - Grupa Techniczna. Hornziel brał udział w budowie słynnego wozu pancernego „Kubuś”. Należał do grupy montażowej i wykonywał papierowe szablony do wycinania detali.

Od 1 maja 1945 roku w Elblągu: instruktor powiatowy pożarnictwa, Powiatowy komendant Straży Pożarnych Województwa Gdańskiego, Zastępca komendanta Zawodowej Straży Pożarnej. Organizował straż w terenie, m.in. w Tolkmicku i Milejewie. Zmarł w Olsztynie


12. Wacław Rokita
Kedyw Komendy Głównej Armii Krajowej-zgrupowanie „Radosław”

Ranny w nogę 27sierpnia1944 roku. Szlak bojowy: Wola-Stare Miasto do 2 września 1944 roku.

Po powstaniu wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną, przez obóz przejściowy w Pruszkowie trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Mauthausen. 5 maja 1945 r. został wyzwolony on przez oddziały amerykańskie. Po powrocie do Polski zamieszkał w Elblągu w latach 1946-1981.

13. Wiktor Frączkowski „Wiktor”
Komenda Główna Armii Krajowej-Oddział III (Operacyjno-Szkoleniowy) - Wydział Lotnictwa „Bociany” - Baza Lotnicza „Łużyce” - 5. kompania. Po wyjściu z miasta - 25. pułk piechoty AK Ziemi Piotrkowsko-Opoczyńskiej (Okręg Łódzki Armii Krajowej-Podokręg Piotrków). Zmarł w Elblągu.

14. Mieczysław Tadeusz Liwo „Milik”

V Obwód (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej - 1. Rejon - 1. Dywizjon Artylerii Konnej im. Józefa Bema. Za działalność w WiN skazany w pierwszej instancji na karę śmierci, potem zamieniono na dożywocie. Po rehabilitacji i zwolnieniu z więzienia pracował w Elblągu. Zmarł w Gdańsku.

15. Witold Butkiewicz „Lewańczuk”
Armia Krajowa-I Obwód „Radwan” (Śródmieście) - Podobwód „Sławbor” (Śródmieście-Południe) - odcinek wschodni „Bogumił” - batalion „Miłosz” - 3. kompania.
Aresztowany w marcu 1953 r. w Elblągu i przekazany władzom sowieckim jako „przestępca wojenny”. Wywieziony do więzienia w Mińsku Białoruskim, gdzie przebywał do 18 stycznia 1954 r. Powrócił do kraju z grupą imigrantów z ZSRR.
Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami za walkę zbrojną w szeregach AK

16. Piotr Zbigniew Łubieński „Andrzej”
Komenda Główna Armii Krajowej-pułk „Baszta” - batalion „Karpaty” - kompania K-1 - I pluton. Trafił do Obozu Stutthof, potem Neustadt. Do kraju powrócił 2 grudnia1945. Od stycznia 1946 roku do września 1948 roku mieszkał w Elblągu, tam pracował w PKP i Państwowych Warsztatach Samochodowych, zdał maturę w liceum im. Kazimierza Jagiellończyka. W latach 1946-1948 działacz harcerski. Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Partyzanckim, Warszawskim Krzyżem Powstańczym, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Oświęcimskim, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi.

17. Jan Kurdwanowski „Krok”
Armia Krajowa-Grupa „Północ” - odcinek „Kuba”- „Sosna” - batalion „Chrobry I” - 3. kompania, na Czerniakowie w zgrupowaniu „Kryska”. W latach 1951-1953 był ordynatorem oddziału dziecięcego szpitala w Elblągu, a w latach 1953-1957 asystentem w klinice dziecięcej przy ulicy Działdowskiej w Warszawie. Emigrował do USA. Przed wojną w Sulejówku, sąsiad marszałka Piłsudskiego.

18. Janusz Gorgoniusz Przedpełski „Żbik”
Armia Krajowa-Grupa „Północ” - zgrupowanie „Róg” - I batalion WSOP „Dzik” (Wojskowa Służba Ochrony Powstania). Na terenie Śródmieścia kompania „Dzik” w batalionach „Iwo” – „Ostoja”. Z niewoli powrócił do kraju w sierpniu 1946 roku. Początkowo osiadł w Elblągu, w 1949 r. ukończył liceum ekonomiczne i zdał maturę.

Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Warszawskim Krzyżem Powstańczym. Za wkład w rozwój światowego sportu najwyższe odznaczenie Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego-Order Olimpijski.

19. Andrzej Maria Kamiński „Ralf”
V Obwód (Mokotów) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej - 4. Rejon-adiutant Komendanta Rejonu.

Po kapitulacji Modlina w 1939 roku ciężko ranny przebywał w Heeres Kriegslazarett Elbing (Elbląg) jako jeniec. W sierpniu 1940 roku wskutek przeciągających się formalności uciekł z niewoli do Warszawy, posługując się fałszywym zwolnieniem z obozu i prawdziwymi dokumentami niemieckiej komisji lekarskiej.

20. Halina Antonina Donimirska
urodzona Czernin – Elbląg. Armia Krajowa-zgrupowanie „Radosław” - batalion „Miotła”, następnie zgrupowanie „Sienkiewicz” oraz odcinek „Kuba”- „Sosna” - batalion „Gozdawa” - kompania motorowa „Orlęta”.

21. Danuta Zofia Mancewicz „Danusia” „Grażyna”
sanitariuszka i łączniczka.

Okręg Warszawski Armii Krajowej-Kedyw Okręgu-Oddział Dyspozycyjny A - „Kolegium A” - od 2 sierpnia 1944 r. w zgrupowaniu „Radosław” - od 12 sierpnia 1944 r. w pułku „Broda 53” - batalion „Zośka” - oddział ppor. „Śnicy”. Ciężko ranna w płuca 16 września 1944 roku w rejonie Wału Miedzeszyńskiego, tuż po udanej przeprawie przez Wisłę. Leczona w szpitalach podwarszawskich do grudnia 1944 roku. W tym czasie przeszła kilka operacji, jednak odłamki w płucach nosiła do końca życia.

Grała w latach 1960–1961 w Teatrze im. Stefana Jaracza Olsztyn-Elbląg oraz 1975–1977 w Teatrze Dramatycznym w Elblągu. Występowała na jednej scenie z Aliną Janowską w Teatrze Syrena. W „M jak Miłość” zagrała babcię „Bogusię”.

22. Hilary Pracz Praczyński „Ojciec Gwardian”
kapelan Zgrupowania Stołpecko-Nalibockiego. Armia Krajowa-Grupa „Kampinos”. Po wojnie proboszcz parafii św. Wojciecha w Elblągu w latach 1945- 1956.

23. Mieczysław Schreyer „Ryk”
Komenda Główna Armii Krajowej-II rzut

1939-44 Komenda Główna Armii Krajowej-Oddział III (Operacyjno-Szkoleniowy) - Wydział Saperów

24. Anna Schreyer z d. Nerc "Hanka z Woli" łączniczka


25. Kazimierz Kubaszewski

Pochowany na cmentarzu Agrykola.

26. Czesław Juchniewicz „Śmiały” Armia Krajowa-zgrupowanie „Radosław” - pułk „Broda 53” - batalion „Zośka” - 2. kompania „Rudy” - I pluton „Sad” - 2 drużyna.

Szlak bojowy: Wola-Stare Miasto. Stare Miasto ul. Koźla-ranny w nogę odłamkiem granatnika. Wyszedł z miasta z ludnością cywilną i w październiku 1944 r. wyjechał do Częstochowy, następnie w obawie przed aresztowaniem przez UB udał się do Elbląga. W konspiracji od 1940 r. - Szare Szeregi, od 1942 r. „Bojowe Szkoły”, od 1943 r. „Grupy Szturmowe”: w 2. drużynie I plutonu „Sad”, 2. kompani „Rudy” batalionu "Zośka".