Krok bliżej do remontu Galerii EL

W dawnym kościele Mariackim w Elblągu, gdzie obecnie funkcjonuje Galeria EL, wkrótce rozpoczną się kompleksowe prace konserwatorskie i budowlane. Remont potrwa 16 miesięcy i zostanie zrealizowany dzięki środkom z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków.

Miasto wyłoniło wykonawcę, który zrealizuje zadanie o wartości blisko 3 mln zł. W ramach umowy przygotowana zostanie szczegółowa dokumentacja techniczna, a następnie przeprowadzone zostaną prace konserwatorskie oraz roboty budowlane przy murach zabudowań wokół klasztoru podominikańskiego oraz przy budynku dawnego kościoła pw. Najświętszej Marii Panny.

Zakres zaplanowanych działań jest szeroki i obejmuje zarówno elementy konstrukcyjne, jak i detale o wysokiej wartości historycznej. Prace dotyczyć będą m.in. zachowanych fragmentów murów zewnętrznych przy Galerii EL, które obecnie zabezpieczone są drewnianymi stemplami od strony ul. Wodnej. Oprócz tego konserwacji poddane zostaną pozostałości dawnej świątyni, w tym kruchta wejściowa, krużganek, prezbiterium, a także pomieszczenia pełniące dziś funkcje biurowe i archiwalne.

Istotnym elementem inwestycji będzie również renowacja zabytkowych detali kamiennych. Odnowione zostaną epitafia oraz płyty nagrobne pochodzące z XVII wieku, stanowiące cenne świadectwo historii tego miejsca i jego dawnych fundatorów.

Wśród nich znajdują się m.in. epitafium burgrabiego królewskiego Jana Jungschultza z 1631 roku, płyta inskrypcyjna ufundowana w 1647 roku przez Izaaka Spiringa na cześć króla Władysława IV, a także inne historyczne nagrobki i tablice upamiętniające elbląskie rody mieszczańskie.

Qkiel, CC BY-SA 4.0 , via Wikimedia Commons

Dawny kościół pw. Najświętszej Marii Panny w Elblągu to jeden z najcenniejszych przykładów gotyckiej architektury ceglanej w regionie. Świątynia została wzniesiona w typie charakterystycznym dla budownictwa zakonów żebrzących funkcjonujących w państwie krzyżackim. Jej prezbiterium uznawane jest za jedną z najstarszych murowanych części tego typu obiektów na terenie dawnych Prus.

Historia tego miejsca sięga XIII wieku. Dokument fundacyjny, pozwalający dominikanom przybyłym z Polski na osiedlenie się w Elblągu, wystawił w 1238 roku Mistrz Krajowy Zakonu Krzyżackiego Herman Balk. Budowę kościoła rozpoczęto po 1246 roku, wznosząc najpierw prezbiterium, zakrystię oraz przyległe aneksy. W kolejnych stuleciach obiekt był rozbudowywany i modernizowany, aż do 1504 roku, kiedy to poważny pożar doprowadził do zniszczenia świątyni. Wkrótce jednak przystąpiono do jej odbudowy.

Kolejne zmiany przyniosła reformacja. W 1542 roku, po rozwiązaniu klasztoru dominikanów, kościół i zabudowania klasztorne zostały przekazane Radzie Miejskiej. Od tego momentu obiekt stał się świątynią protestancką i pełnił tę funkcję nieprzerwanie aż do 1945 roku, kiedy to w wyniku działań wojennych został poważnie zniszczony i wypalony.

Z całego kompleksu przetrwały jedynie fragmenty — m.in. prezbiterium z zakrystią i krużgankiem. Po wojnie obiekt przez lata pozostawał w stanie ruiny. Dopiero w drugiej połowie XX wieku podjęto decyzję o jego odbudowie i adaptacji do nowych funkcji. W 1959 roku zapadła decyzja o rewitalizacji, jednak prace ruszyły dopiero na początku lat 60.

Z inicjatywy elbląskich inżynierów oraz środowiska artystycznego dawny kościół został przekształcony w przestrzeń dla sztuki współczesnej. Tak powstała Galeria EL, której inauguracja odbyła się w 1961 roku. W kolejnych dekadach obiekt stopniowo adaptowano do funkcji wystawienniczych. W 2011 roku dodano stalową konstrukcję dwukondygnacyjnej empory, zwiększając możliwości ekspozycyjne galerii.

Dziś Galeria EL pozostaje jednym z najważniejszych punktów na kulturalnej mapie Elbląga, łącząc funkcję zabytku o wyjątkowej wartości historycznej z nowoczesną przestrzenią wystaw i wydarzeń artystycznych. Planowane prace konserwatorskie mają na celu zabezpieczenie i zachowanie tego dziedzictwa dla kolejnych pokoleń, przy jednoczesnym utrzymaniu funkcji kulturalnej obiektu.