Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2024: C jak centuria

Centurie to rośliny z rodziny goryczkowatych. W Polsce można napotkać trzy gatunki centurii: pospolitą (zwyczajną), nadbrzeżną i nadobną. Na Wysoczyźnie Elbląskiej występuje tylko jeden z nich: centuria pospolita.

Wysoczyzna Elbląska zaskakuje tajemniczymi leśnymi ścieżkami i panoramicznymi widokami. Liczne szlaki piesze i rowerowe prowadzą przez najbardziej atrakcyjne turystycznie wzgórza między Elblągiem a Tolkmickiem, dlatego poświęcamy im cykl „Poznaj Wysoczyznę Elbląską od A do Z!”, który specjalnie dla naszych Czytelników tworzy zespół Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej.


C jak centuria
Centurie to rośliny z rodziny goryczkowatych. W Polsce można napotkać trzy gatunki centurii: pospolitą (zwyczajną), nadbrzeżną i nadobną. Na Wysoczyźnie Elbląskiej występuje tylko jeden z nich: centuria pospolita.

Zioło o różowych kwiatach
Centuria pospolita lub zwyczajna (Centaurium erythraea), zwana również tysiącznikiem, jest objęta częściową ochroną gatunkową. Jest to roślina dwuletnia, dorastająca do 50 cm wysokości. W pierwszym roku wyrastają liście odziomkowe, zebrane w różyczkę przy ziemi, a dopiero w kolejnym roku wyrasta łodyga kwiatowa. Centuria ma różowe kwiaty o pięciu płatkach, zebrane na szczycie łodygi w kwiatostan. Kwitnie od lipca do września. Owocem jest torebka z drobnymi, ciemnymi nasionkami. Centuria pospolita rośnie na suchych zboczach, na łąkach i pastwiskach, ugorach, nieużytkach, murawach przydrożnych, polanach, zrębach leśnych i w widnych lasach. Występuje w prawie całej Europie. Jest to jednak roślina trudno rozsiewająca się i po zerwaniu z danego stanowiska znika bezpowrotnie.
[mediabox]1104287[/mediabox]
Uniwersalna roślina lecznicza
Centuria pospolita jest rośliną leczniczą. Cała roślina ma gorzki smak, ponieważ zawiera gorzkie związki glikozydowe, poprawiające wydzielanie śliny, żółci, soków żołądkowych i pracę przewodu pokarmowego. Z tego też powodu ziele centurii poprawia trawienie i może być stosowane przy zaburzeniach apetytu. Napar z ziela centurii można także wykorzystywać jako środek ogólnie wzmacniający organizm, na przykład po ciężkich chorobach, gdyż przyspiesza wchłanianie składników odżywczych w przewodzie pokarmowym. Ma również właściwości przeczyszczające, przeciwgorączkowe i moczopędne. Nie wolno natomiast stosować go przy nadkwasocie, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Bezpieczna dawka wynosi do 2 gram ziela na dobę, w formie naparu, pitego w porcjach przez cały dzień (warto dodać, że nie powinno się go słodzić). Jak wszystkie zioła, centuria lepiej działa w mieszankach niż osobno. Stosowana samodzielnie lub w nadmiarze może mieć niekorzystne skutki uboczne: powoduje bóle brzucha, mdłości i wymioty. Można ją także stosować zewnętrznie: świeże zioło i maceraty przyspieszają gojenie się owrzodzeń i ran.

Lecznicze właściwości centurii są znane już od V wieku przed naszą erą. W późniejszych okresach stosował ją Dioskorydes, Pliniusz, św. Hidegarda z Bingen, Paracelsus i inni. Dawniej była stosowana w lecznictwie do leczenia wielu chorób: od schorzeń wątroby, przez anemię, nadciśnienie tętnicze po malarię i zwalczanie robaczyc. Nazwa ludowa: tysiącznik pochodzi ze źle przetłumaczonej nazwy łacińskiej: centum oznacza sto. Zgodnie z mitologią, centaur Chejron (Chiron) leczył centurią rany, które zadał mu Herkules.

Pamiętajmy jednak, że jest to w Polsce roślina chroniona – nie wolno jej samodzielnie zrywać, można natomiast kupić ją w sklepach zielarskich lub w formie gotowych preparatów w aptekach.

Hanna Kruk
Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej

[h3]WYSOCZYZNA ELBLĄSKA OD A DO Z:[/h3]
[article]899340 [/article]
[article]903455 [/article]
[article]907202 [/article]
[article]911223 [/article]
[article]915258[/article]
[article]919769 [/article]
[article]925424 [/article]
[article]929946 [/article]
[article]932869 [/article]
[article]938987 [/article]
[article]940951 [/article]
[article]944588 [/article]
[article]950738 [/article]
[article]954428 [/article]
[article]959569 [/article]
[article]964753[/article]
[article]969690[/article]
[article]971795[/article]
[article]981315[/article]
[article]985687[/article]
[article]990315[/article]
[article]995348[/article]
[article]1000093[/article]
[article]1004387[/article]
[article]1011036[/article]
[article]1015680[/article]


Wysoczyznę Elbląską polecamy zwiedzać przy pomocy aplikacji Kraina Buka. To idealny przewodnik dla wszystkich aktywnych turystów, chcących poznać urokliwe miejsca i zakątki Wysoczyzny Elbląskiej. Aplikacja pokaże najciekawsze miejsca, zabytki, pomniki przyrody i inne okoliczne atrakcje do odkrycia w trakcie urlopu lub wolnego weekendu. Zeskanuj kod QR, by pobrać aplikację na swój telefon.

[media]945046[/media]