Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2026: H jak horyzont

Wysoczyzna Elbląska to miejsce, gdzie wzrok bez przeszkód wędruje po wzgórzach, lasach i rozległych panoramach. To właśnie widoki są jednym z jej największych skarbów. Jednak horyzont, który dziś zachwyca mieszkańców i turystów, nie jest dany raz na zawsze. Wystarczy kilka nieprzemyślanych decyzji przestrzennych, by bezpowrotnie zmienić krajobraz. Dlaczego warto chronić to, co widzimy w oddali?

W parku krajobrazowym horyzontem można określić naturalny lub kulturowy krajobraz, obejmujący lasy, wzgórza i łąki, czasem nadwodne tereny – malownicze widoki kojące duszę, rozciągające się po tak zwany horyzont. Czym jest linia horyzontu? Podobno zawsze znajduje się na wysokości oczu patrzącego. Jednak według tak zwanej geometrii widoku jest linią pozorną i odległość między nim a obserwującym go zależy oczywiście, jak to w życiu bywa, od miejsca siedzenia, a w tym wypadku od wysokości, na jakiej są jego oczy. Odległość horyzontu tzw. pozornego od patrzącego wynosi zgodnie ze wzorem matematycznym zazwyczaj około 5 kilometrów. Najprościej rzecz ujmując, horyzont to granica, gdzie niebo spotyka się z ziemią lub wodą. 

Można powiedzieć, że kluczowe aspekty horyzontu w krajobrazie to naturalne piękno, ochrona widoku, dostępność i zrównoważony rozwój. Nie ma wątpliwości, że na atrakcyjność danego regionu pod względem turystycznym czy inwestycyjnym ma wpływ występowanie miejsc o walorach widokowych, pozwalających na dalekie i rozległe obserwacje. Dlatego tak istotne jest ich świadome kształtowanie bądź niezaburzanie. Punkty, ciągi czy płaszczyzny, a także przedpola widokowe umożliwiające ekspozycję panoramy mają ogromne znaczenie. Przedpola ekspozycji mogą być kształtowane poprzez takie elementy jak akcenty (mniejsze niż dominanta i subdominanta, elementy wyróżniające się w krajobrazie), dominanty (obiekty lub elementy naturalne bądź sztuczne wpływające wizualnie na otoczenie, wyróżniające się wysokością, wielkością czy też kolorem) czy subdominanty (elementy wyróżniające się w terenie, lecz słabsze w odbiorze niż dominanty). Niestety często zabudowa, szczególnie nieuporządkowana, oraz zarastanie przedpoli widokowych jest sporym problemem w zachowaniu atrakcyjności otaczającej nas przestrzeni. Wyznaczanie nowych terenów pod zabudowę czy infrastrukturę techniczną może powodować dysharmonię, jeśli jest krótkowzrocznie planowane. Przykładem może być rozbudowa miejscowości w rozproszony sposób, w oderwaniu od istniejących układów wiejskich czy miejskich, na terenach cennych widokowo lub dotychczas zupełnie niezabudowanych bądź sytuowanie domów jednorodzinnych lub szeregowych wzdłuż wąskich, długich działek. Takimi krótkowzrocznymi działaniami może być także umieszczanie obiektów odbiegających stylistyką od otoczenia albo reklam czy przekształcanie rzeźby terenu. 

Widok może być kojący, harmonijny lub malowniczy, zdarza się nawet określenie „zapierający dech w piersiach”. Bez względu na to, czy całkowicie ukształtowany przez naturę, czy antropogenicznie przekształcony, może być zrównoważony i spójny, tworząc łagodną linię wzdłuż horyzontu. Do takich widoków ma prawo każdy z nas. Stąd planowanie przestrzenne na poziomie województwa czy gminy i dokumenty, które są efektem identyfikacji przestrzeni wokół nas. Są to kierunki kształtowania i ochrony krajobrazu, jego wartości przyrodniczych, kulturowych, architektonicznych, urbanistycznych, historycznych lub estetyczno-widokowych, które za tym idą, z podziałem na tereny inwestycyjne i takie, w których warto pozostawić niezaburzony horyzont. Wydaje się, że dzięki temu walory widokowe pozostaną zawsze walorami. Niestety zapewne każdy z nas mógłby wymienić niejedno miejsce, w którym ktoś zawłaszczył widok. 

Myśl przewodnia tego artykułu brzmi następująco: poszerzając horyzonty miejsca czy też swoje, należy uważać, żeby nie zaburzać tego istniejącego. Warto o tym pamiętać. 

Karolina Galińska, Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej

Wysoczyznę Elbląską polecamy zwiedzać przy pomocy aplikacji Kraina Buka. To idealny przewodnik dla wszystkich aktywnych turystów chcących poznać urokliwe miejsca i zakątki Wysoczyzny Elbląskiej. Aplikacja pokaże najciekawsze miejsca, zabytki, pomniki przyrody i inne okoliczne atrakcje, które można odkrywać w trakcie urlopu lub wolnego weekendu. Zeskanuj kod QR, by pobrać aplikację                                         

.

Wysoczyzna Elbląska zaskakuje tajemniczymi leśnymi ścieżkami i panoramicznymi widokami. Liczne szlaki piesze i rowerowe prowadzą przez najbardziej atrakcyjne turystycznie wzgórza między Elblągiem a Tolkmickiem, dlatego poświęcamy im cykl „Poznaj Wysoczyznę Elbląską od A do Z”, który specjalnie dla naszych Czytelników tworzy zespół Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej.