Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2025: P jak Próchnik

Wysoczyzna Elbląska zaskakuje tajemniczymi leśnymi ścieżkami i panoramicznymi widokami. Liczne szlaki piesze i rowerowe prowadzą przez najbardziej atrakcyjne turystycznie wzgórza między Elblągiem a Tolkmickiem, dlatego poświęcamy im cykl „Poznaj Wysoczyznę Elbląską od A do Z!”, który specjalnie dla naszych Czytelników tworzy zespół Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej.

Na północnych obrzeżach Elbląga kryje się dzielnica, która zachwyca historią i krajobrazem – Próchnik. Dawniej znany jako Dörbeck, po 1945 roku funkcjonował krótko jako Strumykowo, a potocznie mówiono o nim Dorobek lub Dyrbek. Od 1998 roku, na życzenie mieszkańców, wraz z sąsiednimi miejscowościami Leszków i Leśna Dolina został włączony w granice administracyjne Elbląga.

Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1300 roku, kiedy to komtur elbląski Konrad von Lichtenhein zezwolił na budowę młyna. W 1457 roku król Kazimierz Jagiellończyk podarował wieś Elblągowi. Ślady dawnych dziejów widoczne są tu do dziś – w układzie zabudowy, w kilku zabytkach i w licznych legendach.

Najcenniejszym zabytkiem Próchnika jest gotycki kościół św. Antoniego Padewskiego, wzniesiony w XIV wieku jako wotum za ocalenie z burzy na Zalewie Wiślanym. Obecną wieżę dobudowano w 1905 roku według projektu Konrada Steinbrechta, słynnego konserwatora z zamku w Malborku. Wnętrze świątyni skrywa prawdziwe skarby: późnogotycki ołtarz, kropielnicę z XIV wieku, pęknięty dzwon z 1535 roku. Na uwagę zasługują też polichromie przedstawiające orły polskiego i pruskiego, trzy bogato zdobione ławy elbląskich rajców oraz epitafium pruskiego pułkownika Fryderyka Wangenheima. 

W samej miejscowości zachowały się także charakterystyczne domy podcieniowe – jeden murowany i dwa drewniane – które przypominają o dawnym osadnictwie. Próchnik słynie również z malowniczych krajobrazów. Okolica, nazywana Szwajcarią Próchnicką (niem. Dörbecker Schweiz), kryje liczne wąwozy, pagórki (najwyższe wzniesienie sięga 159 m n.p.m.) oraz niezwykłe pomniki przyrody. Do najciekawszych należą ogromne głazy narzutowe, w szczególności imponujący Wielki Kamień w Strumieniu Młyńskim, leżącym na północny zachód od Próchnika.

Dawniej w okolicy działał także wiatrak, istniała gospoda i funkcjonowały dwa cmentarze (częściowo zachowane). Z czasów świetności przetrwały także inskrypcje na dzwonach dokumentujące nazwiska dawnych mieszkańców i fundatorów. 

Dziś Próchnik to spokojna, urokliwa część Elbląga, która łączy bogactwo historii z niezwykłymi walorami krajobrazowymi. To idealne miejsce na wycieczkę – zarówno dla miłośników architektury i historii, jak i tych, którzy szukają chwili oddechu w otoczeniu przyrody. Do zobaczenia w Próchniku!

Kamil Zimnicki, Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej

Wysoczyznę Elbląską polecamy zwiedzać przy pomocy aplikacji Kraina Buka. To idealny przewodnik dla wszystkich aktywnych turystów chcących poznać urokliwe miejsca i zakątki Wysoczyzny Elbląskiej. Aplikacja pokaże najciekawsze miejsca, zabytki, pomniki przyrody i inne okoliczne atrakcje, które można odkrywać w trakcie urlopu lub wolnego weekendu. Zeskanuj kod QR, by pobrać aplikację.

A jak akacja

A jak aster solny

A do Z: A jak Abegg

B jak bitwa na Zalewie Wiślanym

B jak Bażantarnia

B jak bielik

C jak czosnek niedźwiedzi

C jak centuria

C jak cesarz

D jak drozd śpiewak

D jak domy podcieniowe

D jak dzięcioł

E jak erozja

E jak Elfrida

E jak Elbląskie Towarzystwo Starożytności

F jak fiołek

F jak folwarki

F jak flora wiosenna

G jak Grabianka

G jak gody wiosenne

G jak głazy narzutowe

H jak hedera, czyli bluszcz

H jak Huta Żuławska

H jak Hoggo

I jak iwa (i inne wierzby)

I jak insekty

I jak irys, czyli kosaciec

J jak jaskółki

J jak jeleń sika

J jak jesion

K jak kalina koralowa

K jak krajobraz kulturowy

K jak kruszczyki

L jak lepiężnik

L jak lilia złotogłów

L jak lipa

Ł jak łuskiewnik

Ł jak Łęcze

 Ł jak łyska

M jak marzanka wonna

M jak mazurek

M jak miodunka

N jak Nadbrzeże

N jak naparstnica

N jak Natura 2000

O jak oleica krówka

O jak olsza

O jak orzesznica

P jak pióropusznik strusi

P jak pomniki przyrody

R jak rzekotka drzewna

R jak rezerwat przyrody

S jak Szlak Kopernikowski

S jak sowa

Ś jak śledziennica skrętolistna

Ś jak Święty Kamień

T jak Tolkmicko

T jak tojad

U jak użytki ekologiczne

W jak wigilia ze strzyżykiem

W jak Wysoczyzna Elbląska

Z jak zaskroniec zwyczajny