Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2025: W jak wilga

Wilga to gatunek ptaka występujący na Wysoczyźnie Elbląskiej, zasiedlający głównie lasy liściaste i obrzeża dolin rzecznych. Preferuje luźny drzewostan z rozwiniętym piętrem koron. W sezonie lęgowym jej obecność zdradza charakterystyczny, fletowy śpiew samca. Mimo jaskrawego upierzenia pozostaje trudna do zaobserwowania.

Wysoczyzna Elbląska zaskakuje tajemniczymi leśnymi ścieżkami i panoramicznymi widokami. Liczne szlaki piesze i rowerowe prowadzą przez najbardziej atrakcyjne turystycznie wzgórza między Elblągiem a Tolkmickiem, dlatego poświęcamy im cykl „Poznaj Wysoczyznę Elbląską od A do Z!”, który specjalnie dla naszych Czytelników tworzy zespół Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej.

Świt sierpniowy. Wychodzimy z lasu na rozległą, otwartą przestrzeń właśnie w tym momencie, gdy w towarzystwie pogodnych obłoków o najrozmaitszych odcieniach różu i fioletu wschodzi nad dalekim łęgiem w pobliżu strumienia jeszcze gorące, czerwone słońce; w powietrzu trwa wszechogarniający spokój sierpnia, ta niezmącona cisza, która teraz stała się najgłębszą treścią pejzażu dogasającego, przesilonego już lata. „Są to też miesiące, w których nasze pola i lasy są tak głuche, jak nawet w zimie nie bywają” ­– tym, jakże obrazowym zdaniem wyraził przed laty w swej książce milczącą melancholię sierpnia i września nasz znakomity ornitolog i wielki humanista, zmarły w 1982 roku profesor Jan Sokołowski.

Niespodziewanie przenika tę ciszę tęskny, fletowy gwizd, który biegnie gdzieś z tego dalekiego łęgu; z rzadka powtarzane śpiewne melodyjne dźwięki odbijają się echem od ściany lasu, nostalgiczną muzyką wypełniając wokół przestrzeń. Jakby pożegnalnymi tonami milknącej symfonii wiosny i lata zabrzmiała na chwilę pieśń wilgi – przyodzianego w złocistą-czarną szatę, smukłego samca, niespokojnie uwijającego się w koronach drzew, gdzie niełatwo go dojrzeć. Nie odpowiedziała mu już przeciągłym, skrzekliwym głosem równie piękna, oliwkowo-żółta samiczka z brązowymi skrzydłami, z którą czułe rozmowy samiec prowadzi zwykle wiosną i wczesnym latem.

To jeden z nielicznych, lęgnących się w Polsce ptaków, który swym śpiewem i wyglądem przywodzi na myśl tropikalne lasy czy aurę Orientu. W ten poczet zaliczyłbym jeszcze u nas dudka, zimorodka, kraskę, bajecznie kolorową żołnę czy wreszcie dzięcioła czarnego (proszę posłuchać wiosną dialogów rodem z amazońskiej puszczy, jakie niekiedy prowadzą między sobą te nasze największe dzięcioły).

Z Afryki wilgi powracają do nas generalnie w maju. Zajmowane przez nie lęgowe rewiry są dość rozległe w przypadku jednej pary, o promieniu do 300 metrów od gniazda. Te piękne stworzenia są sobie wierne, co nie jest wcale częstym zjawiskiem w świecie ptaków. Budową i prowadzeniem domu zajmuje się przede wszystkim samica. Ona zwykle sama wije gniazdo i wysiaduje jaja. Karmieniem potomstwa zajmują się już oboje rodzice. Gniazdo wilgi to jedna z najmisterniejszych konstrukcji wśród ptasich domostw: głęboki koszyczek zawieszony w rozwidleniu gałązki drzewa liściastego wysoko nad ziemią, w oddaleniu od pnia. W czerwcu pojawia się w nim od trzech do pięciu jaj, białych z subtelnym odcieniem różu, w ciemnowiśniowe plamki. Pisklęta wykluwają się po około dwóch tygodniach i po podobnym też czasie opuszczają swoje urocze i niedosięgłe gniazdo w przestworzach. Upierzeniem młode wilgi przypominają panią wilgę, przedstawioną tu wcześniej. Ptasia rodzina razem koczuje w okolicy do czasu odlotu.

Pożywienie wilg stanowią głównie owady (w tym owłosione gąsienice motyli) oraz słodkie owoce jagodowe. Ojczysty areał lęgowy tego gatunku obejmuje środkową i południową Europę, Bliski Wschód, część środkowej Azji i północno-zachodnie krańce Afryki. Jednak słoneczną urodą i pieśnią egzotyczna wilga nie przystaje do ciemnych i nieprzychylnych dni zimowych na naszej szerokości geograficznej, zatem większą część roku spędza w słońcu i ciepłych deszczach środkowej i południowej Afryki, dokąd odlatuje już na przełomie sierpnia i września. Na zimowiska ptaki wędrują już pojedynczo.

Polską populację tego gatunku szacuje się na od 380 do 480 tysięcy par lęgowych z tendencją wzrostową, co najprawdopodobniej wiąże się z ocieplaniem klimatu, zjawiskiem naturalnie powtarzającym się w dziejach Ziemi, powodującym m.in. przemieszczanie się gatunków zwierząt czy okresowy wzrost bądź spadek ich liczebności w danym rejonie geograficznym. Jak zdecydowana większość ptaków w Polsce, wilga objęta jest ścisłą ochroną gatunkową. Egzotyczną urodę tych ptaków najlepiej oddają zamieszczone tu zdjęcia pana Mirosława, znakomitego znawcy i fotografa ornitofauny.

Zbigniew Zagrodzki, Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej

Wysoczyznę Elbląską polecamy zwiedzać przy pomocy aplikacji Kraina Buka. To idealny przewodnik dla wszystkich aktywnych turystów chcących poznać urokliwe miejsca i zakątki Wysoczyzny Elbląskiej. Aplikacja pokaże najciekawsze miejsca, zabytki, pomniki przyrody i inne okoliczne atrakcje, które można odkrywać w trakcie urlopu lub wolnego weekendu. Zeskanuj kod QR, by pobrać aplikację.

A jak akacja

A jak aster solny

A do Z: A jak Abegg

B jak bitwa na Zalewie Wiślanym

B jak Bażantarnia

B jak bielik

C jak czosnek niedźwiedzi

C jak centuria

C jak cesarz

D jak drozd śpiewak

D jak domy podcieniowe

D jak dzięcioł

E jak erozja

E jak Elfrida

E jak Elbląskie Towarzystwo Starożytności

F jak fiołek

F jak folwarki

F jak flora wiosenna

G jak Grabianka

G jak gody wiosenne

G jak głazy narzutowe

H jak hedera, czyli bluszcz

H jak Huta Żuławska

H jak Hoggo

I jak iwa (i inne wierzby)

I jak insekty

I jak irys, czyli kosaciec

J jak jaskółki

J jak jeleń sika

J jak jesion

K jak kalina koralowa

K jak krajobraz kulturowy

K jak kruszczyki

L jak lepiężnik

L jak lilia złotogłów

L jak lipa

Ł jak łuskiewnik

Ł jak Łęcze

 Ł jak łyska

M jak marzanka wonna

M jak mazurek

M jak miodunka

N jak Nadbrzeże

N jak naparstnica

N jak Natura 2000

O jak oleica krówka

O jak olsza

O jak orzesznica

P jak pióropusznik strusi

P jak pomniki przyrody

P jak Próchnik 

R jak rzekotka drzewna

R jak rezerwat przyrody

R jak rosiczka

S jak sowa

S jak storczyki

S jak Szlak Kopernikowski

Ś jak śledziennica skrętolistna

Ś jak ślimak

Ś jak Święty Kamień

T jak Tolkmicko

T jak tojad

U jak układy przestrzenne wsi

U jak użytki ekologiczne

W jak wigilia ze strzyżykiem

W jak Wysoczyzna Elbląska

Z jak zaskroniec zwyczajny