Reklama

Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2025: Ż jak żaba moczarowa

Dziennik Elbląski

25/12/2025 12:23

Samiec i dwie samice (fot. Jarosław Mytych)

Spis treści

Ż jak żaba moczarowa
Gody i spektakularna przemiana
Kraina Buka
Cykl Wysoczyzna Elbląska od A do Z 2025

Święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok to czas życzeń i spełniania marzeń. A która z pań nie marzy (nie marzyła) o księciu z bajki, którego niewątpliwym atrybutem miałby być wygląd zewnętrzny. Według pewnych podań jednym ze sposobów na spełnienie tego marzenia jest odnalezienie zaczarowanej żaby i jej pocałowanie. Ale która żaba jest tą właściwą? Jak ją odróżnić od innych, niezaczarowanych? Której wygląd będzie odpowiedni? A może brunatna żaba zmieniająca swój kolor na niebieski to jest właśnie On (ale o tym za chwilę).

Wysoczyzna Elbląska zaskakuje tajemniczymi leśnymi ścieżkami i panoramicznymi widokami. Liczne szlaki piesze i rowerowe prowadzą przez najbardziej atrakcyjne turystycznie wzgórza między Elblągiem a Tolkmickiem, dlatego poświęcamy im cykl „Poznaj Wysoczyznę Elbląską od A do Z!”, który specjalnie dla naszych Czytelników tworzy zespół Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej.

Ż jak żaba moczarowa

Żaba moczarowa (Rana arvalis), bo o niej będzie mowa, jest gatunkiem płaza bezogonowego należącego do nieformalnej grupy żab brunatnych. W Polsce występuje dość pospolicie, ale wyłącznie na nizinach (w tym przypadku, niestety, góralki mają gorzej). Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową (ale w ustawie o ochronie przyrody nie jest nic napisane o zakazie całowania). Wielkością samce prawie nie różnią się od samic (samce są troszkę masywniejsze). Długość ciała tej żaby wynosi 4-8 centymetrów, natomiast masa ciała osiąga od 8 do 30 gramów. Na jej grzbiecie wyraźnie widać fałdy grzbietowe. Pod względem ubarwienia podobna jest do żaby trawnej. Grzbiet ciała ma różne odcienie koloru brązowego i pokryty jest licznymi, ciemniejszymi plamami.

Reklama

W porównaniu z innymi żabami występującymi w Polsce wykazuje większe przystosowanie do życia w środowisku lądowym. Jest bardziej wytrzymała, jeśli chodzi o brak wody. Występuje na łąkach, w lasach świerkowych i liściastych oraz na śródleśnych polanach. Można ją spotkać w dzień nie tylko podczas deszczu, ale także przy słonecznej pogodzie. Często przebywa na zupełnie odkrytych terenach. Żaba moczarowa żywi się drobnymi zwierzętami, m.in. ślimakami, dżdżownicami, pająkami, owadami i ich larwami. W październiku zapada w sen zimowy – odbywa się to na lądzie, w różnych norach ziemnych, wnękach pod korzeniami drzew, pod stertami gałęzi lub pod darnią łąk. Ze snu zimowego budzi się zwykle w marcu i od razu rozpoczyna wędrówkę do najbliższych zbiorników wodnych, by odbyć gody i złożyć jaja. Ponieważ może zimować dość daleko od wody, wędrówka ta może trwać dosyć długo. W odróżnieniu od wędrówki żaby trawnej nie jest ona jednak nigdy tak masowa, a pary w tym czasie nie tworzą ampleksusu, czyli miłosnego uchwytu. Żaby w czasie godów gromadzą się na płyciznach oraz wśród trzcin i sitowia. W stawach wcześniej pojawiają się samce. Wydają wtedy donośne głosy.

Gody i spektakularna przemiana

W czasie godów samiec ma na palcach przednich kończyn duże czarne modzele godowe (czyli narośla skórne ułatwiające uchwyt samicy podczas ampleksusu), wyraźnie widoczne rezonatory i obwisłe fałdy skórne. Charakterystyczną cechą jest pojawienie się szaty godowej. Samiec ma wtedy grzbiet i boki ciała ubarwione na kolor jaskrawoniebieski, widoczny nie tylko w widmie widzialnym dla człowieka, ale także w widmie UV, gdzie dochodzi do największej zmiany.

Reklama

Samce żaby moczarowej w szacie godowej (fot. Jarosław Mytych)

Co ciekawe, odcień błękitu skóry samca zależy od pogody – im cieplej i słoneczniej, tym barwa staje się jaskrawsza. Pary w ampleksusie opadają na dno zbiornika wodnego, gdzie samica składa skrzek (jaja) w postaci kulistych pakietów. Samice składają skrzek głównie nocą. Samiec zaś (który znajduje się na grzbiecie samicy) wypuszcza w tym samym czasie plemniki. Najlepszym okresem składania jaj w Polsce jest kwiecień, gdy woda osiągnie temperaturę przynajmniej 10 stopni Celsjusza. Liczba jaj składanych przez jedną samicę wynosi od 700 do 3000 sztuk. Aż trudno uwierzyć, że skrzek składany jest jednorazowo.

Reklama

Żaby w czasie godów gromadzą się na płyciznach oraz wśród trzcin i sitowia (fot. Jarosław Mytych)

Dlaczego w toku ewolucji wykształcił się mechanizm zmiany koloru? Prawdopodobnie chodzi tu o odróżnienie się od płci przeciwnej, a dokładnie zakomunikowanie innym samcom, że też jest się samcem. W ten sposób nie dojdzie do przypadkowego ampleksusu z przedstawicielem tej samej płci i zapobiegnie to bezsensownemu i kosztownemu energetycznie zachowaniu. Mechanizm zmiany koloru u samców żab moczarowych nie został jeszcze zbadany, ale najprawdopodobniej jest on wynikiem rozpraszania światła przez odbijające je specjalne płytki znajdujące się w chromatoforach, czyli komórkach zawierających barwniki. Regulują to zmiany poziomu hormonów płciowych. A po godach, jak to w życiu bywa, pięknie wybarwione samce wracają do swych normalnych, brunatnych barw.

Liczba jaj składanych przez jedną samicę wynosi od 700 do 3000 sztuk (fot. Jarosław Mytych)

Natomiast owocem tych naturalnych mechanizmów przyrody są kijanki, które wylęgają się już z wykształconą płetwą ogonową. Odżywiają się one resztkami organicznymi. W toku rozwoju powiększa się ich wielkość i wyrastają im kończyny. Po przeobrażeniu, mając długość około 10-15 milimetrów, młode osobniki wychodzą na ląd. Żaba moczarowa dojrzewa płciowo po 3 latach i historia znowu się powtarza. Życzę spełnienia najskrytszych marzeń, także tych o księciu z bajki.

Reklama

Jarosław Mytych, Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej

Kraina Buka

Wysoczyznę Elbląską polecamy zwiedzać przy pomocy aplikacji Kraina Buka. To idealny przewodnik dla wszystkich aktywnych turystów chcących poznać urokliwe miejsca i zakątki Wysoczyzny Elbląskiej. Aplikacja pokaże najciekawsze miejsca, zabytki, pomniki przyrody i inne okoliczne atrakcje, które można odkrywać w trakcie urlopu lub wolnego weekendu. Zeskanuj kod QR, by pobrać aplikację.